İdrarda kan görmek ürkütücüdür. İyi haber: nedeni çoğu zaman ciddi değildir. Kötü haber: bazen ciddi bir hastalığın tek erken işareti olabilir. Bu yüzden "geçti" diyip görmezden gelmek en yanlış tepkidir. İdrarda kan, mutlaka değerlendirilmesi gereken bir bulgudur.
Hematüri nedir?
İdrarda kan bulunması tıpta "hematüri" olarak adlandırılır. İki türü vardır:
- Gözle görülür (makroskopik) hematüri: İdrarın pembe, kırmızı veya çay/kola renginde olması.
- Gözle görülmeyen (mikroskopik) hematüri: İdrar gözle normal görünür, ancak tahlilde kan hücreleri saptanır.
Her iki durum da araştırılmalıdır — özellikle gözle görülür kan.
Neden olur?
İdrarda kanın birçok olası nedeni vardır; bunların çoğu iyi huyludur:
- İdrar yolu enfeksiyonu
- Böbrek veya idrar yolu taşı
- İyi huylu prostat büyümesi (BPH)
- Yoğun egzersiz (geçici)
- Bazı ilaçlar veya kan sulandırıcılar
- Mesane, böbrek veya idrar yolu tümörleri — daha nadir ama en önemli neden
En kritik nokta: ağrısız kan
Özellikle dikkat edilmesi gereken durum, ağrısız gözle görülür idrarda kandır. Ağrı olmaması durumu önemsiz kılmaz — aksine, mesane kanserinin en sık ilk belirtisi tam olarak budur: hiçbir ağrı olmadan, bir anda görülen ve sonra kaybolabilen kan. "Ağrım yoktu, kendiliğinden geçti" düşüncesiyle ertelemek, en riskli yaklaşımdır.
İdrarda kan bir kez bile görülse, kaybolsa dahi mutlaka araştırılmalıdır. Çoğu zaman iyi huylu çıkar — ama bunu ancak inceleme söyler.
Nasıl değerlendirilir?
Değerlendirme hızlı ve nettir; genellikle şunları içerir:
- İdrar tahlili ve kültürü: Enfeksiyon ve kanı doğrulamak için.
- Görüntüleme (ultrason / tomografi): Böbrek ve idrar yollarını incelemek için.
- Sistoskopi: İnce bir kamerayla mesane içinin doğrudan görüntülenmesi — mesane kaynaklı nedenleri değerlendirmenin en kesin yoludur.
Ne zaman gecikmemeli?
İdrarda gözle görülür kan gördüyseniz — ağrılı ya da ağrısız, sürekli ya da bir kez — değerlendirmeyi ertelemeyin. Ateş, şiddetli yan ağrısı veya idrar yapamama eşlik ediyorsa durum acildir. Sigara içiyorsanız veya 40 yaş üzerindeyseniz, idrarda kan konusunda daha da dikkatli olunmalıdır.