Anatomi
Normal prostat ve büyümüş prostat
Büyüyen prostat, ortadan geçen üretraya baskı yaparak idrar akışını daraltır. Mesane bu dirence karşı çalışmak için zamanla kalınlaşır.
Yaşla birlikte gelişen, kanser olmayan prostat büyümesi. İşeme şikayetlerinin en sık nedenidir ve bugün etkili şekilde tedavi edilebilir.
İyi huylu prostat büyümesi (BPH — Benign Prostatik Hiperplazi), prostat bezinin yaşla birlikte kanser olmayan biçimde büyümesidir. Prostat, mesanenin hemen altında üretrayı (idrar kanalı) çevreleyen bir bezdir. Büyüyen prostat üretraya baskı yaparak idrar akışını zorlaştırır.
BPH çok yaygındır: 50 yaş üzeri erkeklerin yaklaşık yarısında, 80 yaş üzerinde ise büyük çoğunluğunda bir dereceye kadar görülür. "İyi huylu" olması kanser olmadığı anlamına gelir; ancak yaşam kalitesini ciddi biçimde etkileyebilir ve tedavi edilmezse mesane ve böbrekleri de etkileyebilir.
Önemli bir nokta: BPH ve prostat kanseri farklı hastalıklardır. BPH prostatın iç kısmında (transizyonel zon) gelişirken, kanser çoğunlukla dış kısımda (periferik zon) ortaya çıkar. Biri diğerine dönüşmez, ancak ikisi bir arada bulunabilir.
Büyüyen prostat, ortadan geçen üretraya baskı yaparak idrar akışını daraltır. Mesane bu dirence karşı çalışmak için zamanla kalınlaşır.
Alt üriner sistem şikayetleri (LUTS) olarak adlandırılan bu belirtiler, sinsi başlar ve zamanla artar.
İdrar akışının incelmesi, gücünü kaybetmesi ve kesik kesik gelmesi.
Uykudan bir veya birkaç kez idrar için uyanma (noktüri) — en rahatsız edici şikayetlerden biri.
Gündüz de sık sık, az miktarda idrara çıkma ihtiyacı.
Aniden bastıran, ertelenmesi zor idrar hissi.
İdrara başlamak için beklemek, ıkınma ihtiyacı ve sonunda damlama.
Mesanenin tam boşalmadığı hissi; kısa süre sonra tekrar tuvalet ihtiyacı.
Doğru tedavi, doğru tanıyla başlar. BPH değerlendirmesi basit ve çoğunlukla ağrısız testlerle yapılır.
IPSS anketi ile şikayetlerin şiddeti puanlanır; yaşam kalitesine etkisi değerlendirilir.
Prostat kanserini dışlamak ve prostat sağlığını izlemek için PSA değerine bakılır.
İdrar akış hızı ölçülür; işeme sonrası mesanede kalan idrar (rezidü) ultrasonla değerlendirilir.
Parmakla rektal muayene ve ultrason ile prostatın boyutu ve yapısı incelenir.
Kanser ilişkisi, tedavi zamanlaması ve cinsel fonksiyon hakkında en sık sorulanlar.
Hayır. BPH iyi huylu bir büyümedir ve kansere dönüşmez. İkisi farklı bölgelerde gelişen ayrı hastalıklardır. Ancak aynı yaş grubunda ikisi bir arada bulunabileceği için, değerlendirmede PSA ve muayene ile kanser de gözden geçirilir.
Hafif şikayetlerde acil tedavi gerekmeyebilir; takip ve yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir. Ancak şikayetler ilerliyorsa, idrar yaparken zorlanıyorsanız veya idrar tıkanması/kan/enfeksiyon eşlik ediyorsa değerlendirme önemlidir.
İlaçlar şikayetleri kontrol eder ama prostatı kalıcı olarak çözmez; bırakıldığında şikayetler geri döner. Kalıcı çözüm isteyen veya ilaçtan yeterli fayda görmeyen hastalarda HoLEP gibi cerrahi yöntemler öne çıkar.
Yöntemine göre değişir. Rezum cinsel fonksiyonu büyük ölçüde korur. HoLEP ereksiyonu etkilemez ancak sık olarak geriye boşalmaya (retrograd ejakülasyon) yol açar. Bu konular tedavi öncesi mutlaka konuşulur.
İlerleyen BPH; tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, mesane taşı, ani idrar tıkanması (retansiyon) ve zamanla böbrek fonksiyonlarında bozulmaya yol açabilir. Bu yüzden şikayetlerin takip edilmesi önemlidir.
Basit testlerle şikayetlerinizin nedenini netleştirebiliriz. Erken değerlendirme, hem daha kolay tedavi hem de gönül rahatlığı demektir. Ön görüşme için WhatsApp'tan ulaşabilirsiniz.